સાદું માઇક્રોસ્કોપ એટલે શું? નજીકના બિંદુ (સામાન્ય દ્રષ્ટિ અંતર) પર રચાતા પ્રતિબિંબ માટે મોટવણીનું સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સાદું માઇક્રોસ્કોપ (અથવા બહિર્ગોળ લેન્સ) એ નાની કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અભિસારી લેન્સ છે.
તેનો ઉપયોગ કરવા માટે,વસ્તુને લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $f$ જેટલા અથવા તેનાથી ઓછા અંતરે મૂકવામાં આવે છે. ચત્તું,મોટું અને આભાસી પ્રતિબિંબ જોવા માટે આંખને લેન્સની બીજી બાજુએ નજીક રાખવામાં આવે છે.
ધારો કે વસ્તુ $u$ અંતરે છે અને પ્રતિબિંબ નજીકના બિંદુ $D$ (જ્યાં $D \cong 25 \ cm$) પર રચાય છે.
રેખીય મોટવણી $m$ નીચે મુજબ છે:
$m = \frac{v}{u} \quad \dots (1)$
લેન્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$
બંને બાજુ $v$ વડે ગુણતા:
$\frac{v}{f} = \frac{v}{v} - \frac{v}{u}$
$\frac{v}{f} = 1 - m$
$m = 1 - \frac{v}{f}$
પ્રતિબિંબ આભાસી હોવાથી અને નજીકના બિંદુ પર રચાતું હોવાથી,સંજ્ઞા પ્રણાલી મુજબ $v = -D$ લેતા:
$m = 1 - \frac{-D}{f}$
$m = 1 + \frac{D}{f}$

Explore More

Similar Questions

સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપનું મોટવણી $30$ છે. આઈપીસની કેન્દ્રલંબાઈ $5 \, cm$ છે અને પ્રતિબિંબ $25 \, cm$ ના સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના અંતરે રચાય છે. ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સની મોટવણી કેટલી હશે?

એક માઇક્રોસ્કોપમાં $1.9 \,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતું ઓબ્જેક્ટિવ અને $5 \,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતું આઈપીસ છે. બંને લેન્સ $10.5 \,cm$ ના અંતરે રાખવામાં આવ્યા છે. જો પ્રતિબિંબ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના લઘુત્તમ અંતરે રચાય, તો ઓબ્જેક્ટિવની સામે વસ્તુને કયા અંતરે મૂકવી જોઈએ ($\,cm$ માં)? (સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિનું લઘુત્તમ અંતર $25 \,cm$ છે).

એક સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપમાં,ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ અને આઈપીસની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $0.95 \ cm$ અને $5 \ cm$ છે,અને તેમને $20 \ cm$ ના અંતરે રાખવામાં આવ્યા છે. અંતિમ પ્રતિબિંબ આઈપીસથી $25 \ cm$ ના અંતરે રચાય છે. મોટવણી (magnifying power) ની ગણતરી કરો.

Difficult
View Solution

સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપનું વધુ મોટવણી ક્યારે મેળવી શકાય છે?

એક સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપ બે સમાન બાયકોન્વેક્સ લેન્સ સાથે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સને ઊભી રીતે કાપવામાં આવે છે, જેનાથી બે સમાન પ્લેનો-કોન્વેક્સ લેન્સ બને છે. તેમાંથી એકનો ઉપયોગ મૂળ ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સની જગ્યાએ કરવામાં આવે છે. વસ્તુનું અંતર બદલ્યા વગર સમાન મોટવણી જાળવી રાખવા માટે, ટ્યુબની લંબાઈ કેટલી કરવી પડશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo